PORADNIA PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA W WARCE

Jak odróżnić zachowanie od trudności SI

Współczesne dzieci dorastają w świecie pełnym bodźców. Hałas, intensywne światło, szybkie tempo dnia, nadmiar zajęć dodatkowych i ekranów sprawiają, że układ nerwowy dziecka jest niemal nieustannie stymulowany. W takich warunkach coraz częściej pojawia się pytanie: czy trudne zachowanie dziecka to kwestia braku zasad i wychowania, czy raczej efekt przebodźcowania i trudności z integracją sensoryczną (SI)?

Czym jest integracja sensoryczna?
Integracja sensoryczna to proces, w którym mózg odbiera, porządkuje i interpretuje bodźce płynące z ciała i otoczenia – dźwięki, obrazy, dotyk, ruch, równowagę czy czucie głębokie. Gdy proces ten przebiega prawidłowo, dziecko potrafi adekwatnie reagować na sytuacje dnia codziennego. Jeśli jednak układ nerwowy nie radzi sobie z nadmiarem lub niedoborem bodźców, reakcje dziecka mogą być nieadekwatne, gwałtowne lub pozornie „niegrzeczne”.

Przebodźcowanie – co się wtedy dzieje?
Dziecko przebodźcowane funkcjonuje w stanie ciągłego napięcia. Jego układ nerwowy jest przeciążony i nie potrafi się samoregulować. W efekcie mogą pojawić się wybuchy złości, płacz, impulsywność, trudności z koncentracją, a także zachowania agresywne lub wycofanie. Warto pamiętać, że nie są to zachowania intencjonalne – dziecko nie „chce” być trudne, ono po prostu nie daje sobie rady.

Niegrzeczność a trudności sensoryczne – kluczowe różnice.
Zachowania wynikające z trudności SI często są:

·         sytuacyjne (pojawiają się w określonych warunkach, np. w hałasie, tłumie, przy zmianach),

·         powtarzalne,

·         nieadekwatnie silne do bodźca,

·         trudne do opanowania mimo konsekwencji i kar.

Z kolei zachowanie wynikające z braku granic częściej ustępuje po jasnym komunikacie, konsekwencji lub przypomnieniu zasad. Dziecko z trudnościami SI nawet przy dobrej woli może nie być w stanie „zachować się lepiej”, bo jego reakcją rządzi przeciążony układ nerwowy.

Jak wspierać dziecko przebodźcowane?
Podstawą jest uważna obserwacja i empatia. Zamiast ocen i kar warto:

·         ograniczyć nadmiar bodźców (hałas, światło, ekrany),

·         zadbać o przewidywalność i rutynę,

·         wprowadzić przerwy sensoryczne (ruch, docisk, spokojne aktywności),

·         dać dziecku przestrzeń na wyciszenie,

·         skonsultować się z terapeutą integracji sensorycznej.

Świadome wsparcie pozwala dziecku stopniowo uczyć się regulacji emocji i reakcji, a dorosłym lepiej rozumieć źródło trudnych zachowań.

Zamiast etykiety – zrozumienie
Rozróżnienie między niegrzecznością a przebodźcowaniem zmienia perspektywę. Gdy spojrzymy na dziecko przez pryzmat jego możliwości neurologicznych, łatwiej nam towarzyszyć mu w rozwoju. Bo za każdym trudnym zachowaniem kryje się potrzeba – czasem ciszy, czasem ruchu, a czasem po prostu zrozumienia.

mgr Magdalena Włodarczyk- pedagog/pedagog specjalny/terapeuta SI.

Na Podstawie

C.S Kranowitz „Nie- zgrane dziecko”.

Angie Voss „Zrozumieć sygnały sensoryczne dziecka”