Phubbing rodzicielski – gdy smartfon staje między rodzicem a dzieckiem
-
w Artykuły
Współczesne technologie mobilne stały się nieodłącznym elementem codziennego funkcjonowania. Smartfon pełni rolę narzędzia pracy, komunikacji i rozrywki. Jednak jego nadmierne używanie może prowadzić do nowych, niepokojących zjawisk społecznych. Jednym z nich jest phubbing rodzicielski, który coraz częściej staje się przedmiotem badań psychologicznych i pedagogicznych.
Termin phubbing powstał z połączenia angielskich słów phone (telefon) i snubbing (lekceważenie). Oznacza sytuację, w której osoba ignoruje rozmówcę na rzecz korzystania z telefonu. Phubbing rodzicielski odnosi się do zachowań rodziców lub opiekunów polegających na korzystaniu z urządzeń ekranowych (smartfonów, tabletów) w czasie interakcji z dzieckiem, co skutkuje ograniczeniem uwagi i zaangażowania w relację. Może przyjmować różne formy:
· przerywanie rozmowy z dzieckiem, by sprawdzić telefon,
· bierne „bycie obok” przy jednoczesnym korzystaniu z mediów społecznościowych,
· brak reakcji na komunikaty dziecka,
· częste sięganie po urządzenie w trakcie wspólnego czasu.
Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych sprawia, że korzystanie z urządzeń mobilnych jest powszechne i często automatyczne. Badania wskazują, że sięganie po telefon bywa nawykowe i związane m.in. z potrzebą stałej dostępności informacji czy lękiem przed pominięciem ważnych treści (tzw. FOMO). W rezultacie sytuacje phubbingu stają się codziennością – również w relacjach rodzinnych. Coraz częściej obserwuje się rodziców, którzy fizycznie są obecni przy dziecku, lecz psychicznie pozostają zaangażowani w świat cyfrowy.
Badania psychologiczne i obserwacje kliniczne wskazują, że phubbing rodzicielski może mieć negatywne konsekwencje dla funkcjonowania dziecka. Dla dorosłego to „tylko telefon”. Dla dziecka – ważny sygnał. Dziecko może pomyśleć:
· „to nie jest ważne, co mówię”,
· „telefon jest ważniejszy ode mnie”,
· „muszę bardziej się postarać, żeby zwrócić uwagę”
Z czasem może to wpływać na jego emocje i zachowanie. Nie chodzi o to, żeby straszyć – ale warto wiedzieć, co może się dziać, gdy takie sytuacje powtarzają się często.
· Słabsza więź z rodzicem: dzieci potrzebują naszej uwagi, kontaktu wzrokowego i reakcji. To buduje poczucie bezpieczeństwa.
· Niższe poczucie własnej wartości: gdy dziecko jest często „odsuwane” przez telefon, może czuć się mniej ważne.
· Więcej trudnych zachowań: niektóre dzieci zaczynają: przerywać, domagać się uwagi, reagować złością lub wycofaniem. To często próba odzyskania kontaktu.
· Naśladowanie dorosłych: dzieci uczą się przez obserwację. Jeśli widzą, że telefon jest zawsze „pod ręką”, same będą chciały korzystać z niego jak najczęściej.
Dlaczego tak trudno odłożyć telefon? To nie kwestia „braku silnej woli”. Telefony są zaprojektowane tak, żeby przyciągać uwagę: powiadomienia, wiadomości, media społecznościowe. Do tego dochodzi zmęczenie, stres i potrzeba „chwili dla siebie”. Telefon często staje się szybkim sposobem na odpoczynek. Co możesz zrobić jako rodzic? Nie chodzi o to, żeby całkowicie zrezygnować z telefonu. Ważne jest świadome korzystanie.
Wprowadź proste zasady:
· Odkładanie telefonu podczas posiłków,
· brak telefonu w czasie rozmowy z dzieckiem,
· wyznaczenie „czasu bez ekranów” (np. 30–60 minut dziennie),
· dawaj dziecku pełną uwagę – choćby na krótko (lepiej 10 minut pełnego skupienia niż godzina „bycia obok”),
· zauważ momenty automatycznego sięgania po telefon (często robimy to bez zastanowienia),
· mów dziecku, co robisz (np.: „Sprawdzę teraz jedną wiadomość i wracam do rozmowy”, to daje dziecku poczucie, że jest ważne),
· bądź przykładem (twoje zachowanie to dla dziecka najważniejsza lekcja).
Bibliografia:
Przepiórka, A. (2024/2025). Phubbing rodzicielski. Charaktery.
Portal Librus Rodzina (2025). Rodzice zapatrzeni w telefony.
Ministerstwo Cyfryzacji (2023). Czym jest phubbing.
Strategie JST (2025). Phubbing rodzicielski – opracowanie.
Opracowała:
Mgr Magdalena Włodarczyk- pedagog specjalny, terapeuta SI.
